AKF "iks" Grupa założycielska

AKF "iks" w Mikołowie. Grupa założycielska 1959

Na zdjęciu: Norbert Kuczyński, Michał Kuczmiński, Gerard Piszczek, Stanisław Fischer  i Ryszard Dziewoński. Ktoś zna pozostałych?

1959-1969

Końcem lat 50 tych na całym Śląsku wokół ośrodków kultury i zakładów pracy zaczął rozwijać się ruch amatorski. Powstawały nie tylko koła filmowe , ale także fotograficzne, naukowe, literackie. W Łaziskach Górnych w nowo oddanym do użytku Miejskim Domu Kultury powstał Amatorski Klub Filmowy „Nurt”. Jego założycielem i instruktorem był Zdzisław Ręka.  Na zajęcia do klubu garnęła się młodzież nie tylko z Łazisk, ale także z Mikołowa i okolic.  W Łaziskach nie było jednak odpowiedniego klimatu do prowadzenia działalności. Jednocześnie co raz lepiej funkcjonowała mikołowska sekcja „Nurtu”. Szybko się okazało, że grupa, której przewodzili Norbert Kuczyński, Michał Kuczmiński, Gerard Piszczek i Ryszard Dziewoński niezwykle poważnie traktuje realizację filmów. W 1959 roku Ręka podjął decyzję o przeniesieniu działalności do Mikołowa. Jesienią filmowcy zadomowili się w piwnicy Miejskiego Domu Kultury.

Żaden klub w Polsce nie mógł się też poszczycić tak prostą a jednocześnie oryginalną nazwą, oto klub filmowy z Mikołowa zwie się: „iks”, początkowo pisany jako „iks” małymi literami, kursywą i dodatkowo w cudzysłowie. Nie stosowano zamiennika w postaci litery X, nie oddawała ona bowiem pokrętnego – artystycznego charakteru nazwy. Być może dla dzisiejszych twórców i sympatyków ruchu amatorskiego termin X nijak ma się do kinematografii, jednak wytłumaczenie jej pochodzenia jest dosyć proste. Otóż jeszcze w epoce filmów celuloidowych na taśmie filmowej nie można było nagrać dźwięku. Ścieżka dźwiękowa włączaną była ręcznie z magnetofonu szpulowego. Realizator filmu był zobowiązany do umieszczenia w czołówce filmu w 1 sekundowych odstępach następujących po sobie cyfr 1,2,3, po czym umieszczenia znaku X. Kiedy na ekranie pojawiał się ten znak realizator projekcji uruchamiał i synchronizował do obrazu dźwięk. Amatorzy z Mikołowa postanowili znaczek X przerobić na „iks” i sygnować nim swoją działalność.

W latach 60 instruktorem „iksa” został sławny śląski filmowiec Stanisław Fischer. Od początku swojej działalności związany był z AKF „Śląsk”, w czasie, kiedy został szefem mikołowskiego klubu pracował zawodowo jako montażysta w katowickiej telewizji. Dwaj naczelni twórcy „iksa”: Kuczmiński i Piszczek byli absolwentami Liceum Plastycznego, stąd nie dziwi fakt, że w swojej twórczości skupili się głównie na filmie animowanym. Wspólnie zrealizowali pięć filmów metodą wycinankową. Jeden z nich - „Cyrk” usankcjonował wysoka pozycję mikołowskiego klubu w ruchu amatorskim. Na XV konkursie OKFA w 1967 roku w Bielsku Białej film ten zdobył II nagrodę, a w 1968 został zakwalifikowany do Międzynarodowego Festiwalu Filmów Animowanych w Salerno. Było to wielkie osiągniecie, tym bardziej, że obraz ten zdobył  tam najwyższą w ruchu amatorskim nagrodę: prestiżowy złoty medal UNICA. Niestety z Salerno do Mikołowa nie dotarł medal, a co gorsza gdzieś po drodze zaginął sam film. Był to najlepszy okres działalności „iksa”. Z końcem pierwszego dziesięciolecia istnienia klubu nadeszły lata „chude”. Z klubu odeszła część starszych członków. Stanisław Fischer po konflikcie z władzami miasta zrezygnował z dalszego prowadzenia „iksa”. W efekcie z pracy najmłodszych członków od 1969 roku w klubie nie powstał żaden film konkursowy. Za to ostatnim wielkim sukcesem Kuczmińskiego i Piszczka zakończyła się produkcja filmu animowanego „Humbug”. Obraz ten po raz kolejny został nagrodzony na międzynarodowym festiwalu UNICA w Estoril  w Hiszpanii. Mikołowski „iks” po raz drugi sięgnął po laury najwyższe :  Brązowy Medal UNICA. Tym razem film i medal dotarły do Mikołowa.